What About You

Wie leert jongeren nog verliezen, opstaan en doorgaan? Onlangs schreef ik een blog over het gevoel van ergens bij horen. Over wat carnaval mij onverwachts liet zien: verenigingen die functioneren als hechte gemeenschappen, waar mensen zich inzetten voor elkaar, waardering krijgen en zich verbonden voelen met iets dat groter is dan henzelf. In de kern draaide die blog om één vraag: hoe zorgen we ervoor dat jongeren ervaren dat ze ergens bij horen? Afgelopen week moest ik daaraan terugdenken toen ik een betoog hoorde van cabaretier Peter Pannekoek bij het programma “dit was het nieuws” over het belang van teamsport. Hij stelde dat we in Nederland steeds meer een "incasseringsprobleem" lijken te hebben. Dat zette me aan het denken. Want misschien gaan deze twee onderwerpen wel over precies hetzelfde. De kracht van het collectief In verenigingen, teams en gemeenschappen leren mensen iets wat je niet uit een boek haalt. Je leert dat niet alles om jou draait. Je leert samenwerken met mensen die anders zijn dan jij. Je leert dat je soms wint en soms verliest. Je leert verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag. En misschien nog wel belangrijker: je leert dat je ook na een teleurstelling onderdeel blijft van de groep. Juist daarin zit de kracht. Wie ergens bij hoort, kan vaak meer verdragen. Een mislukking voelt minder zwaar wanneer er mensen zijn die je opvangen. Een conflict wordt beter hanteerbaar wanneer er een gedeeld doel is. Veerkracht ontstaat zelden alleen. Een spiegel van onze tijd Tegelijkertijd zien we bijna wekelijks incidenten op en rond sportvelden. Afgelopen weekend was er veel aandacht voor de ongeregeldheden rondom de wedstrijd tussen IJsselmeervogels en GVVV. Helaas staat dit niet op zichzelf. Natuurlijk gaat het hier om incidenten en zeker niet om de grote meerderheid van sporters, vrijwilligers en supporters die zich wel respectvol gedragen. Maar het roept wel een interessante vraag op. Waarom lijken we steeds minder goed om te kunnen gaan met verlies, frustratie of een beslissing die ons niet bevalt? Hebben we misschien verleerd dat sport juist de plek hoort te zijn waar je dat oefent? Waar je accepteert dat je soms verliest. Waar je leert dat niet iedereen het met je eens is. Waar je ervaart dat de relatie belangrijker is dan de uitslag. Individualisering heeft een prijs De afgelopen decennia hebben we veel aandacht besteed aan individuele ontwikkeling. Ontplooi jezelf. Ontdek je talenten. Volg je dromen. Dat heeft ons veel gebracht. Maar tegelijkertijd zien we ook de keerzijde. Jongeren geven steeds vaker aan zich eenzaam te voelen. Niet omdat ze geen contacten hebben, maar omdat ze zich nergens echt onderdeel van voelen. Ze missen verbondenheid. Ze missen het gevoel van “wij”, ergens bij horen. Misschien is dat wel één van de grootste uitdagingen van deze tijd. Niet hoe we jongeren nóg zelfstandiger maken. Maar hoe we ervoor zorgen dat ze ervaren dat ze onderdeel zijn van iets groters dan zichzelf. "De uitdaging van de komende jaren: jongeren leren ergens bij te horen én tegen een stootje te kunnen."  Waar leren we dat nog? Vroeger gebeurde dat op veel plekken vanzelfsprekend: bij de voetbalclub, de muziekvereniging, scouting, het buurthuis, vrijwilligersorganisaties of lokale tradities zoals carnaval. Vandaag de dag bestaan die plekken nog steeds, maar ze concurreren met een wereld die steeds individueler wordt ingericht. Juist daarom zijn die gemeenschappen misschien wel belangrijker dan ooit. Niet alleen omdat ze eenzaamheid tegengaan. Maar omdat ze jongeren leren omgaan met verschillen, verantwoordelijkheid, samenwerking én tegenslag. De vraag voor ons allemaal Misschien moeten we het gesprek over de volgende generatie minder voeren vanuit prestaties, cijfers en individuele successen. En meer vanuit gemeenschap. Waar leren jongeren vandaag de dag samenwerken? Waar leren zij omgaan met verlies? Waar leren zij verantwoordelijkheid nemen voor elkaar? Waar ervaren zij dat ze ertoe doen? Want misschien zijn "ergens bij horen" en "leren incasseren" geen twee verschillende thema's. Misschien zijn ze onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hoe zorgen we ervoor dat jongeren in een steeds individualistischer samenleving tóch de kans krijgen om onderdeel te worden van een gemeenschap waar ze leren bijdragen, verliezen, opstaan en weer doorgaan? Ik ben benieuwd hoe jullie dat zien. Welke rol kunnen scholen, verenigingen, ouders, maatschappelijke organisaties en werkgevers hierin spelen?